На главную
 
Azerbaycan Quldar imperiyalar dovrunde

Azerbaycan Midiya dovletinin hakimiyyeti illerinde
 
Azerbaycan Quldar imperiyalar dovrunde

Azerbaycan Midiya dovletinin hakimiyyeti illerinde

Midiya Mannadan cenub-$erqde,Iranin merkezinde yerle$irdi.Midiya dovletinin paytaxti Ekbatana (Indiki Hemedan) $eheri idi.Midiya (Maday,Matay,Amaday) adi ilk defe e.e.IX esr qaynaqlarinda yad edilmi$dir.Midiya erazisi e.e.IX-VIII esrlerde xirda vilayet hakimleri terefinden idare edilirdi.
E.e.VIII esrin sonunda Midiyada vahid dovlet yaradilmasi te$ebbusu gostermi$di.Deyok Midiya tayfalarini birle$dirmi$ ve vahid dovlet yaratmi$di.O,Ekbatana $eherini saldirmi$,qala divari chekdirmi$ ve onu Midiya dovletinin paytaxti elan etmi$di.Skitlerin On Asiyaya gelmesile Midiya Assuriyaya qar$i mubarizede fealla$di.Bu mubarizeye Fraorta (e.e.675-653-cu iller) ba$chiliq edirdi.Mixi yazilarda o,Ka$tariti adlanirdi.Ka$tariti xirda vilayet hakimlerini vahid merkezde birle$dirdi.
E.e.VII esrin 50-ci illerinde,guman ki,Midiya yene de Assuriya ile toqqu$mali olur.Assuriyanin komeyine gelerek ve Ka$taritini meglubiyyete ugradir.Ka$tariti doyu$de helak olur.Kiaksar Midiyada skit agaligina son qoyur.Xirda vilayet hakimleri merkezi hakimiyyete tabe edilir.
Merkezle$mi$ dovlet yaratdiqdan sanra Kiaksar Assuriyaya qar$i muharibeye hazirla$di.O,Midiya ordusunu yeniden te$kil etdi.E.e.604-cu ilde Assuriya imperiyasi mehv edildi ve torpaqlar Midiya ile Babilistan arasinda bolu$duruldu.
Bundan sonra Kiaksar Lidiya dovletine qar$i hucuma kechdi.Kiaksarin Lidiya ile muharibesi be$ il davam edir.Be$ illik muharibeden yorulmu$ her iki teref e.e.585-ci ilde sulh muqavilesi imzalamaga mecbur olur.Kiaksarin vefatindan sonra hakimiyyete onun oglu Astiaq (e.e.585-550-ci iller) gelir.Astiagin hakimiyyetinin son illerinde Midiyanin daxili ve xarici veziyyeti murekkeble$meye ba$ladi.E.e.550-ci ilde qudretli Midiya dovleti suquta ugrayir ve Midiya Ehemeni dovletine birle$dirilir.
Midiya 20-30 il erzinde Iranin en qudretli dovleti olmu$dur.Kechmi$ Urartu erazisi,Assuriyanin $imal torpaqlari Midiyaya daxil idi.Midiyada turk ve Iran dillerinde dani$an ehali de ya$ayirdi.